تنگه هرمز
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
تنگه هرمز یکی از مهمترین و راهبردیترین آبراههای جهان است که
خلیج فارس را به
دریای عمان و
اقیانوس هند متصل میکند. این تنگه میان سواحل جنوبی ایران و
شبهجزیره مسندم عمان قرار دارد و از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان به شمار میرود. عرض تنگه در باریکترین نقطه حدود ۳۹ کیلومتر است و بخش قابلتوجهی از تجارت انرژی جهان از طریق آن انجام میشود. تنگه هرمز از مهمترین مناطق راهبردی ایران به شمار میرود. بخش عمده سواحل شمالی این تنگه در اختیار ایران است و جزایر مهمی مانند هرمز، قشم و لارک در محدوده آن قرار دارند. این موقعیت موجب شده است که تنگه هرمز نقش مهمی در امنیت ملی، سیاست خارجی، اقتصاد دریایی و جایگاه ژئوپلیتیکی ایران داشته باشد.
[ویرایش]
تنگه هرمز در جنوب ایران و در محدوده
استان هرمزگان قرار دارد. این آبراه از شمال به
ایران و از جنوب به
عمان و
امارات متحده عربی محدود میشود. طول آن حدود ۱۵۸ تا ۱۶۷ کیلومتر است و عمق آن در برخی نقاط به بیش از ۱۰۰ متر میرسد. جزایر ایرانی هرمز،
قشم،
لارک و
هنگام در محدوده این تنگه قرار دارند. نام تنگه از
جزیره هرمز گرفته شده است. برخی پژوهشگران ریشه این نام را با واژه «هرمز» در دوره ساسانی و برخی دیگر با واژههای کهن محلی مرتبط میدانند.
[ویرایش]
تنگه هرمز از دوران باستان یکی از مهمترین مسیرهای دریایی جهان بوده است. شواهد تاریخی نشان میدهد که سومریان در هزاره سوم پیش از میلاد از این مسیر عبور میکردند. در دورههای بعد نیز این آبراه نقش مهمی در تجارت میان خاورمیانه، هند، شرق آفریقا و اروپا داشت. در سده شانزدهم میلادی، پرتغالیها برای کنترل تجارت دریایی منطقه بر بخشهایی از تنگه هرمز مسلط شدند، اما بعدها توسط نیروهای ایرانی از منطقه بیرون رانده شدند. در دورههای مختلف تاریخی، قدرتهایی مانند پرتغال، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا برای حفظ نفوذ خود در این آبراه تلاش کردهاند.
[ویرایش]
تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان محسوب میشود. بخش بزرگی از صادرات نفت خام و گاز مایع کشورهای حاشیه خلیج فارس از این مسیر عبور میکند و به همین دلیل هرگونه اختلال در آن میتواند بر اقتصاد جهانی و قیمت انرژی تأثیر بگذارد. برآوردها نشان میدهد که حدود یکپنجم تا یکچهارم نفت جهان از این آبراه عبور میکند. اهمیت
ژئوپلیتیکی تنگه هرمز باعث شده است که این منطقه همواره یکی از حساسترین نقاط جهان از نظر نظامی و سیاسی باشد. حضور نیروهای دریایی کشورهای مختلف، تنشهای منطقهای و موضوع امنیت کشتیرانی از مهمترین مسائل مرتبط با این تنگه هستند. تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی محسوب میشود. در باریکترین بخش آن، آبهای سرزمینی ایران و عمان به یکدیگر میرسند و کشتیها برای عبور باید از آبهای یکی از این دو کشور عبور کنند. مقررات حقوقی عبور و مرور در این منطقه بر پایه قواعد حقوق بینالملل دریاها و اصل «عبور ترانزیتی» تنظیم میشود.
