|
| ||||||||||||||||||||
عملیات تکمیلی کربلای ۵ یکی از عملیاتهای تهاجمی نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جریان جنگ عراق با ایران بود که در ادامه عملیات بزرگ کربلای پنج انجام شد. این عملیات از ۳ اسفند ۱۳۶۵ تا ۱۳ اسفند ۱۳۶۵ در منطقه شلمچه در جبهه جنوبی با رمز «یا زهرا سلام الله علیها» اجرا شد. هدف اصلی آن ترمیم و تکمیل خط پدافندی نیروهای ایرانی در غرب نهر جاسم و توسعه سرپل به سوی کانال زوجی بود. این عملیات در مقیاس نیمهگسترده و با شرکت حدود ۳۰ گردان پیاده سپاه پاسداران انجام شد و به تثبیت مواضع جدید نیروهای ایرانی در منطقه عملیاتی کربلای ۵ انجامید. ۱ - پیشزمینه[ویرایش]پس از اجرای عملیات کربلای ۵ در دی و بهمن ۱۳۶۵ و پیشروی نیروهای ایرانی در منطقه شلمچه و شرق بصره، بخشهایی از خطوط پدافندی در غرب نهر جاسم به طور کامل تثبیت نشده بود. در عین حال، ضربات سنگینی که در جریان عملیات کربلای ۵ به ارتش عراق وارد شده بود، ضرورت تداوم عملیات برای جلوگیری از بازسازی توان دشمن را افزایش میداد. فرماندهی جنگ بر این باور بود که گذشت زمان به سود عراق خواهد بود؛ زیرا ارتش عراق میتوانست با سازماندهی مجدد یگانها، تقویت استحکامات و افزایش موانع، شرایط دفاعی خود را بهبود بخشد. از سوی دیگر، نیروهای ایرانی نیز با مشکلاتی نظیر خستگی نیروها، محدودیت سازمان رزم، کمبود تجهیزات زرهی و نیاز به تجدید قوا روبهرو بودند. با توجه به این شرایط، فرماندهان سپاه تصمیم گرفتند با استفاده از یگانهایی که هنوز توان عملیاتی داشتند، عملیاتی محدود اما مؤثر برای تکمیل خطوط پدافندی و توسعه مواضع تصرفشده اجرا کنند. در همین راستا، تلاش شد بخشی از امکانات ارتش نیز برای تقویت توان زرهی و پشتیبانی نیروهای سپاه در اختیار این عملیات قرار گیرد. ۲ - اهداف عملیات[ویرایش]مهمترین اهداف عملیات تکمیلی کربلای ۵ عبارت بودند از: تکمیل و ترمیم خط پدافندی نیروهای ایرانی در نهر جاسم توسعه و تثبیت سرپل غرب نهر جاسم و پیشروی به سوی کانال زوجی تصرف مجدد سرپل غرب کانال ماهی ایجاد تهدید مؤثر علیه منطقه استراتژیک شرق کانال زوجی انهدام بخشی از توان رزمی و امکانات ارتش عراق ۳ - منطقه عملیاتی[ویرایش]این عملیات در منطقه شلمچه در جبهه جنوبی جنگ ایران و عراق انجام شد؛ منطقهای که از مهمترین محورهای دسترسی به شهر بصره محسوب میشد. زمین منطقه شامل نهرها، کانالهای آبی، مواضع هلالی شکل دفاعی، خاکریزها و میادین مین گسترده بود که عبور از آن را برای نیروهای مهاجم دشوار میکرد. از عوارض مهم منطقه میتوان به موارد زیر اشاره کرد: نهر جاسم؛ کانال پرورش ماهی؛ کانال زوجی؛ جاده شلمچه بصره؛ مواضع دفاعی هلالیشکل ارتش عراق؛ این منطقه به دلیل نزدیکی به بصره و وجود استحکامات گسترده عراق، از مهمترین خطوط دفاعی ارتش عراق در جنوب به شمار میرفت. ۴ - نیروهای درگیر[ویرایش]۴.۱ - نیروهای ایرانفرماندهی عملیات بر عهده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود و یگانهای مختلفی از سپاه در آن شرکت داشتند. مجموع نیروهای شرکتکننده حدود ۳۰ گردان پیاده بودند. از مهمترین یگانهای عملکننده میتوان به موارد زیر اشاره کرد: لشکر ۱۴ امام حسین لشکر ۸ نجف اشرف لشکر ۳۱ عاشورا لشکر ۷ ولیعصر لشکر ۲۷ محمد رسولالله لشکر ۲۵ کربلا لشکر ۴۱ ثارالله لشکر ۳۲ انصارالحسین لشکر ۱۷ علی بن ابیطالب تیپ ۴۴ قمر بنیهاشم لشکر ۱۰۵ قدس ۴.۲ - نیروهای عراقنیروهای عراقی مستقر در منطقه شامل حدود: ۴۰ گردان پیاده ۱۵ گردان زرهی ۱۲ گردان مکانیزه ۱۳ گردان کماندو همچنین حدود ۱۰ گردان توپخانه نیز از مواضع دفاعی ارتش عراق پشتیبانی میکردند. ۵ - طراحی عملیات[ویرایش]با توجه به شرایط زمین و استحکامات دشمن، چند گزینه برای ادامه عملیات مطرح شد: پیشروی از میان نخلستانها؛ حرکت از سمت راست کانال پرورش ماهی؛ پیشروی از محور مرکزی و گسترش عملیات به جناحین؛ در نهایت تصمیم گرفته شد که عملیات با حرکت از محور مرکزی و با هدف انتقال خط پدافندی از شرق نهر جاسم به غرب آن آغاز شود تا مقدمات پیشروی به سمت کانال زوجی فراهم گردد. ۶ - شرح عملیات[ویرایش]۶.۱ - مرحله اول (۳ اسفند ۱۳۶۵)مرحله نخست عملیات در ساعت ۲۰ شب سوم اسفند ۱۳۶۵ آغاز شد. در این مرحله: لشکر ۱۴ امام حسین (ع) موفق شد چهارراه شلمچه را تصرف کند. لشکر ۸ نجف اشرف با عبور از نهر جاسم دو قرارگاه دشمن را تصرف کرد. با الحاق این دو لشکر، منطقه تصرفشده تثبیت شد. لشکر ۳۱ عاشورا دو موضع هلالی دشمن را تصرف کرد. لشکر ۷ ولیعصر با احداث خاکریز، جناح نیروهای عملکننده را تأمین نمود. در این مرحله ۱۴۰ نفر از نیروهای عراقی به اسارت درآمدند. ارتش عراق در همان روز چندین پاتک سنگین انجام داد و برای جلوگیری از پیشروی بیشتر نیروهای ایرانی، خطوط دفاعی ۵۰۰ و ۱۰۰۰ را با یگانهای پیاده و مکانیزه تقویت کرد. ۶.۲ - مرحله دوم (۶ اسفند ۱۳۶۵)مرحله دوم عملیات با شرکت ۱۲ گردان از لشکرهای ۱۰۵، ۱۷، ۱۴، ۸ و ۳۲ آغاز شد. در این مرحله: در جناح چپ منطقه به دلیل هوشیاری دشمن و پیچیدگی زمین پیشروی قابل توجهی حاصل نشد. در محور راست، لشکرهای ۳۲، ۸ و ۱۴ موفق به پیشروی شدند. در این مرحله گلآلود بودن زمین، شرایط نامساعد جوی و کمبود خودروهای شنیدار مشکلات جدی برای پشتیبانی نیروها ایجاد کرد. ۶.۳ - مرحله سوم (۹ اسفند ۱۳۶۵)در مرحله سوم عملیات، ۹ گردان از یگانهای ۸، ۲۵، ۲۷ و ۴۴ وارد عمل شدند. در این مرحله: لشکر ۲۷ محمد رسولالله یکی از مستحکمترین قرارگاههای دشمن را تصرف کرد. سایر یگانها نیز پیشرویهایی داشتند، اما پاتکهای شدید عراق مانع از تثبیت کامل مناطق تصرفشده شد. بخشی از خط ۵۰۰ دشمن در اختیار نیروهای ایرانی قرار گرفت. ۶.۴ - مرحله چهارم (۱۱ اسفند ۱۳۶۵)در این مرحله قرار بود پس از تصرف خط ۱۰۰۰، نیروهای زرهی از میان یگانهای پیاده عبور کرده و پیشروی را ادامه دهند. نیروهای ایرانی تا ساعت ۳ بامداد به خاکریز ۱۰۰۰ رسیدند، اما: آتش سنگین دشمن؛ پاتکهای پیدرپی؛ و روشن شدن هوا؛ مانع از تثبیت کامل این خط شد. در این میان لشکر ۴۱ ثارالله با استفاده از توان زرهی در کنار کانال پرورش ماهی موفق شد پیشروی کرده و به هلالی سوم دشمن برسد. ۶.۵ - پایان عملیاتتا ۱۳ اسفند ۱۳۶۵ تلاشهایی برای ادامه پیشروی انجام شد، اما وجود موانع گسترده، میادین مین، سیمهای خاردار و آتش شدید دشمن مانع از دستیابی کامل به اهداف شد. در نهایت خطوط آزادشده در پشت خط ۵۰۰ تثبیت گردید. ۷ - تلفات و خسارات[ویرایش]۷.۱ - تلفات عراقحدود ۱۰٬۰۰۰ نفر کشته و زخمی؛ ۲۵۶ نفر اسیر خسارات تجهیزات عراق : انهدام ۵ فروند هواپیما؛ انهدام ۲ فروند بالگرد؛ نابودی حدود ۷۰ دستگاه تانک و نفربر غنائم: ۴۰ دستگاه تانک و نفربر؛ ۱۰ دستگاه ماشینآلات مهندسی ۸ - نتیجه و پیامدها[ویرایش]عملیات تکمیلی کربلای ۵ با وجود محدودیت نیرو و فشار شدید دشمن، به چند دستاورد مهم منجر شد: تکمیل و ترمیم خط پدافندی نیروهای ایرانی در نهر جاسم تثبیت و توسعه سرپل غرب نهر جاسم پیشروی به سمت کانال زوجی تصرف مجدد سرپل غرب کانال ماهی وارد آوردن خسارات قابل توجه به نیروها و تجهیزات ارتش عراق این عملیات همچنین موجب شد مواضع ایران در منطقه شلمچه تثبیت شود و تهدید علیه خطوط دفاعی عراق در شرق بصره ادامه یابد. ردههای این صفحه : شهدای عملیات تکمیلی کربلای پنج (استان مازندران) | عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
