عبدالله بن عقیل بن ابیطالب علیهالسلام
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
عبدالله بن عقیل از اصحاب
امام حسین بن علی بود که در
واقعه کربلا در سال ۶۱ هجری قمری در سرزمین کربلا به شهادت رسید. با این حال، درباره جزئیات زندگی، نسب دقیق، و حتی سرنوشت او در منابع تاریخی اختلافنظرهایی وجود دارد.
[ویرایش]
عبدالله بن عقیل از خاندان بنیهاشم و منسوب به
عقیل بن ابیطالب، برادر امام علی بن ابیطالب است. بر اساس گزارشهای تاریخی، او پسرعموی امام حسین به شمار میرود. مادر او در منابع «امّ ولد» (کنیز آزادشده) ذکر شده است. در برخی گزارشها آمده است که عبدالله در کوفه متولد شده است. همچنین اشاره شده که وی با
ام هانی، دختر امام علی علیه السلام، ازدواج کرده بود. در منابع رجالی، درباره تعداد فرزندان عقیل با نام عبدالله اختلاف وجود دارد؛ برخی منابع وجود دو فرزند با این نام (عبدالله اکبر و عبدالله اصغر) را ذکر کردهاند.
[ویرایش]
عبدالله بن عقیل همراه کاروان امام حسین از مدینه به سوی کوفه و سپس کربلا حرکت کرد. او در
روز عاشورا در کنار دیگر
بنیهاشم در سپاه امام حسین حضور داشت. بر اساس گزارشهای مختلف، او پس از شهادت برادرش
جعفر بن عقیل وارد میدان نبرد شد و در نهایت در کربلا به شهادت رسید. زمان شهادت او عصر عاشورا ذکر شده است. در منابع تاریخی درباره چگونگی شهادت عبدالله بن عقیل اختلافهای قابل توجهی وجود دارد: در برخی منابع مانند تاریخ طبری و مقاتل الطالبیین، آمده است که او با پرتاب نیزه یا حمله «
عمرو بن صبیح صیداوی» به شهادت رسید. ابوالفرج اصفهانی قاتلان دیگری را برای او ذکر کرده و از جمله «
عثمان بن خالد بن اشیم جهنی» و فردی از قبیله همدان را نام برده است. ابن شهرآشوب نیز در برخی نقلها همین دیدگاه را گزارش کرده است. شیخ طوسی در برخی آثار خود، عبدالله بن عقیل را در شمار اصحاب
امام سجاد و از تابعین معرفی کرده و نقل حدیث او از
جابر بن عبدالله انصاری را ذکر کرده است. این گزارش باعث شکلگیری تردیدهایی درباره شهادت او در کربلا شده است. صاحب قاموس الرجال، در نقد گزارش شهادت او، بیان میکند که اساساً وجود سه فرزند با نام عبدالله برای عقیل گزارش نشده و احتمال داده است که میان افراد همنام اشتباه رخ داده باشد. بر این اساس، برخی پژوهشگران احتمال دادهاند که «عبدالله بن عقیل شهید کربلا» و «عبدالله بن عقیل تابعی» یک شخص نباشند. در مقابل، برخی مورخان و محدثان، با استناد به گزارشهای مقاتل و منابع تاریخی، شهادت او را در کربلا پذیرفته و احتمال دادهاند که دو فرد با نام عبدالله در خاندان عقیل وجود داشتهاند که یکی شهید شده و دیگری در زمره اصحاب امام سجاد باقی مانده است.
[ویرایش]
در
زیارت ناحیه مقدسه، نام او در شمار شهدای کربلا آمده و به او سلام داده شده است. در این زیارت، بر قاتلان او نیز لعن شده است که این موضوع در تقویت دیدگاه شهادت او در کربلا مورد استناد برخی منابع قرار گرفته است.
