شورای امنیت سازمان ملل متحد
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شورای امنیت سازمان ملل متحد به عنوان یکی از شش رکن اصلی این سازمان، مسئولیت اولیه حفظ صلح و امنیت بینالمللی را بر عهده دارد. ساختار این شورا شامل ۱۵ عضو است که ۵ عضو آن (
ایالات متحده،
بریتانیا،
چین،
روسیه و
فرانسه) به عنوان اعضای دائم دارای
حق وتو هستند و ۱۰ عضو دیگر توسط مجمع عمومی برای دورههای دوساله انتخاب میشوند. ریاست شورا به صورت چرخشی و ماهانه بر اساس ترتیب الفبای انگلیسی میان اعضا تغییر میکند. وظایف این نهاد بر پایه ماده ۲۴
منشور ملل متحد استوار است که طبق فصل ششم بر حل مسالمتآمیز اختلافات و طبق فصل هفتم بر اعمال تحریمها و صدور مجوز استفاده از نیروی نظامی جهت اعاده صلح تمرکز دارد.
تاریخچه این شورا به نخستین جلسه آن در ۱۷ ژانویه ۱۹۴۶ در
کلیسای وستمینستر لندن بازمیگردد. ترکیب اعضای آن در طول زمان دستخوش تغییراتی شده است؛ از جمله افزایش تعداد اعضای انتخابی از ۶ به ۱۰ کشور در سال ۱۹۶۵، انتقال کرسی چین از جمهوری چین (تایوان) به جمهوری خلق چین در سال ۱۹۷۱ و جانشینی فدراسیون روسیه بهجای اتحاد شوروی در سال ۱۹۹۱. این شورا در فرآیندهای تصمیمگیری خود، علاوه بر استفاده از رأی اعضا، سازوکارهایی نظیر قطعنامه ۳۷۷ مشهور به «اتحاد برای صلح» (مصوب ۱۹۵۰) را برای شرایطی که به دلیل حق وتو به بنبست میرسد، در اختیار دارد. موضوع اصلاح ساختار شورای امنیت همواره از مباحث چالشبرانگیز بینالمللی بوده است. «گروه ۴» شامل
هند،
آلمان،
ژاپن و
برزیل، با استدلالهای مختلف خواهان کسب کرسی دائم هستند. در مقابل، گروه «اتحاد برای اجماع» به رهبری ایتالیا و با حضور کشورهایی نظیر
پاکستان،
ترکیه،
کانادا و
اسپانیا، با افزایش تعداد کرسیهای دائم مخالفت کرده و بر مدلهای جایگزین تأکید دارند. این اختلافات در کنار بحثهای مربوط به کارآمدی حق وتو، از محورهای اصلی گفتگوها درباره آینده و اصلاح این رکن مهم سازمان ملل است.
