• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 
عملیات قدس ۵
بخشی از جنگ عراق با ایران
نام عملیات عملیات قدس پنج
رمز عملیات یا علی ابن ابی‌طالب
فرمانده عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
مجری عملیات تیپ ۱۸ الغدیر یزد
منطقه عملیات منطقه هورالهویزه
زمان عملیات ۱۵ مرداد ۱۳۶۴
نوع عملیات تهاجمی محدود
زمان سال پنجم جنگ تحمیلی
نتیجه پیروزی ایران

عملیات قدس ۵ آخرین مرحله از سلسله عملیات‌های محدود و ایذایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تابستان سال ۱۳۶۴ بود. این عملیات در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۳۶۴ با رمز «یا علی ابن ابی‌طالب» در منطقه استراتژیک هورالهویزه با هدف تکمیل پیروزی‌های عملیات‌های قدس ۱ و قدس ۲، ضربه به ماشین جنگی دشمن و تثبیت مواضع خودی به اجرا درآمد. در این عملیات ۲۵ تن از رزمندگان یزدی (از جمله فرماندهان گروهان و مسئولین اطلاعات) به شهادت رسیدند.


۱ - ضرورت و پیش‌زمینه عملیات

[ویرایش]

پس از انجام عملیات بدر و ناتوانی در قطع جاده استراتژیک بصره‌ـ‌العماره، ارتش عراق با تکیه بر پشتیبانی‌های بین‌المللی و تغییر استراتژی، به جنگ شهرها روی آورد. در پاسخ به این تحرکات، حضرت امام خمینی با نام‌گذاری سال ۱۳۶۴ به عنوان «سال استقامت»، بر ضرورت تداوم نبرد تأکید کردند. فرماندهان نظامی جهت حفظ ابتکار عمل، جلوگیری از تثبیت مواضع دشمن در منطقه هور و همچنین ایجاد زمینه برای طراحی عملیات گسترده والفجر ۸، سلسله عملیات‌های «قدس» را برنامه‌ریزی کردند. عملیات قدس ۵ به طور اختصاصی به تیپ ۱۸ الغدیر یزد واگذار شد؛ چرا که این نیروها در عملیات‌ خیبر و عملیات بدر تجربیات ارزشمندی در شناسایی و رزم در منطقه هور کسب کرده بودند.

۲ - اهداف عملیاتی

[ویرایش]

فرماندهان سپاه پاسداران برای این عملیات اهداف چندگانه‌ای را ترسیم کرده بودند: تصرف پاسگاه الیج: این پاسگاه به دلیل قرارگیری در سمت چپ پاسگاه بلاله و نزدیکی به «البیضه»، کلید تسلط بر جناح راست خط پدافندی بود. محدودسازی خط پدافندی: کاهش تعداد پاسگاه‌های شناور بر روی آب و تثبیت مواضع در خشکی‌های موجود. تأمین امنیت جاده خندق: جلوگیری از نفوذ دشمن که با تکیه بر خشکی‌های این محور، مواضع خودی را تهدید می‌کرد. نزدیک شدن به عقبه دشمن: ایجاد تسلط بر خطوط ارتباطی دشمن در منطقه البیضه.

۳ - جغرافیای عملیات و شناسایی

[ویرایش]

منطقه هورالهویزه (هورالعظیم) با پوشش گیاهی نی (ارتفاع ۲ تا ۷ متر) و بردی، یکی از پیچیده‌ترین مناطق عملیاتی بود. شناسایی این عملیات به مدت یک ماه در سه محور انجام شد: محور محمد رسول‌الله (ص): سمت راست پاسگاه الیج. محور حمزه سیدالشهدا علیه السلام: در امتداد آبراه تبوک. محور علی‌ابن‌ابی‌طالب علیه السلام: محور اصلی عملیات. نیروهای اطلاعات و شناسایی تیپ الغدیر برای افزایش دقت، رزمایشی آبی‌ـ‌خاکی مشابه شرایط عملیات انجام دادند تا نقاط ضعف و قوت یگان‌ها مشخص شود.

۴ - آرایش دفاعی و موانع دشمن

[ویرایش]

دشمن در این منطقه دارای موانع بسیار پیچیده‌ای بود که شامل: هفت ردیف سیم‌خاردار و ۷۰۰ متر میدان مین. تعداد زیادی بشکه‌های انفجاری (۲۰۰ لیتری) و دبه‌های حاوی مواد آتش‌زا (فوگاز) که با چاشنی سدیمی به محض تماس با آب مشتعل می‌شدند. تسلیحات شامل دو قبضه تک‌لول ضدهوایی و خمپاره‌اندازهای ۸۱ و ۸۲ میلی‌متری. استقرار گردان ۳ از تیپ ۷۰۱ کماندویی ارتش عراق که مسئولیت حفاظت از این محور را بر عهده داشت.

۵ - شرح اجرای عملیات

[ویرایش]

عملیات در ساعت ۲۳ روز ۱۵ مرداد ۱۳۶۴ آغاز شد. نیروهای غواص و بلم‌سوار، جلودارِ عملیات بودند که با پاکسازی مسیر از مین‌ها و سیم‌خاردارها، راه را برای گردان امام علی علیه السلام باز کردند. پس از یک درگیری شدید نیم‌ساعته، رزمندگان تیپ الغدیر موفق شدند پاسگاه الیج و چندین پاسگاه کمین اطراف آن را تصرف کنند. نیروهای خودی تا فاصله ۱.۵ تا ۲ کیلومتری «البیضه» پیشروی کرده و در آنجا با ایجاد کمین و مواضع جدید، خط پدافندی خود را تثبیت کردند.

۶ - نتایج و دستاوردها

[ویرایش]

این عملیات طی دو روز به اهداف خود دست یافت: آزادسازی: ۳۰ کیلومتر مربع از منطقه هورالهویزه. تلفات دشمن: ۱۶۸ تن از نیروهای دشمن کشته، زخمی یا اسیر شدند (شامل ۵۱ کشته و ۱۸ اسیر تأیید شده). انهدام: گردان ۳ از تیپ ۷۰۱ کماندویی دشمن به طور کامل منهدم شد. غنایم: تعداد قابل توجهی خمپاره‌انداز، سلاح‌های ضدهوایی، سلاح‌های سبک و مهمات که برای ۴۸ ساعت مقاومت دشمن انبار شده بود.

۷ - بازتاب بین‌المللی و ارزیابی نهایی

[ویرایش]

پس از عملیات، ستاد تبلیغات جنگ با دعوت از خبرنگاران رسانه‌های خارجی (از کشورهای آلمان، ژاپن، استرالیا، آمریکا و…)، ابعاد پیروزی و تجهیزات منهدم شده دشمن را به نمایش گذاشت. رادیو رژیم صهیونیستی نیز در گزارشی اعتراف کرد که نیروهای ایرانی موفق به تصرف ۵۰ کیلومتر مربع (با احتساب مناطق پیشروی) از مرداب‌های استراتژیک هور شده‌اند. جمع‌بندی دستاوردهای سلسله عملیات‌های قدس: سلسله عملیات‌های قدس، از جمله قدس ۵، با موفقیت توانستند: روحیه رزمندگان: تقویت روحیه تهاجمی و انسجام یگانی را در پی داشت. فرسایش دشمن: نیروهای احتیاط دشمن را به خطوط پدافندی کشاند و آن‌ها را فرسوده کرد. غافلگیری: ابتکار عمل را از ارتش عراق گرفت و زمینه را برای طراحی عملیات‌های بزرگ بعدی مانند «والفجر ۸» (تسخیر فاو) فراهم آورد. این عملیات بار دیگر ثابت کرد که رزمندگان اسلام با شناخت دقیق از جغرافیای منطقه و تکیه بر توان غواصان و نیروهای ویژه، قادرند بر موانع پیچیده دشمن بعثی پیروز شوند.






جعبه ابزار