|
| ||||||||||||||||||||
عملیات مولای متقیان، مشهور به جنگ چزابه، از عملیاتهای پدافندی و ضدحمله نیروهای جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ عراق با ایران بود که در تاریخ ۱ اسفند ۱۳۶۰ با رمز «یا علی ادرکنی» در منطقه چزابه و محور شوش ـ بستان آغاز شد. این عملیات با فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و هدایت سردار حسن باقری انجام شد و هدف اصلی آن دفع تهاجم گسترده ارتش عراق، بازپسگیری مواضع از دست رفته و جلوگیری از اخلال دشمن در عملیات بزرگ فتحالمبین بود. عملیات مولای متقیان پس از ۱۳ روز نبرد سنگین در منطقه چزابه شکل گرفت و طی دو هفته درگیری، نیروهای ایرانی موفق شدند حمله ارتش عراق را متوقف کرده و خسارات سنگینی به یگانهای دشمن وارد کنند. ۱ - پیشزمینه[ویرایش]در زمستان ۱۳۶۰، فرماندهان ارتش عراق با استفاده از اطلاعات ماهوارهای و پشتیبانی اطلاعاتی آمریکا به این جمعبندی رسیدند که جمهوری اسلامی ایران در منطقه دزفول ـ شوش در حال آمادهسازی یک عملیات بزرگ است. بر همین اساس، ارتش عراق اقدام به تقویت استحکامات دفاعی، توسعه میدانهای مین و افزایش تمرکز نیرو در منطقه شوش و چزابه کرد. ارتش عراق علاوه بر دو لشکر مستقر در منطقه، ۱۰ تیپ مستقل و چند تیپ از نیروهای «جیشالشعبی» را نیز به منطقه اعزام کرد تا با یک حمله پیشدستانه، ابتکار عمل را از نیروهای ایرانی بگیرد و عملیات آینده ایران را به تأخیر بیندازد. ۲ - اهداف عراق از حمله به چزابه[ویرایش]اهداف اصلی ارتش عراق از حمله به چزابه عبارت بودند از: جلوگیری از اجرای عملیات گسترده ایران در جبهه جنوب ؛ برهم زدن سازماندهی و تمرکز نیروهای ایرانی ؛ وادار کردن ایران به مصرف مهمات و تجهیزات ؛ گشودن جبههای فعال در منطقه بستان ؛ ایجاد فرصت برای تقویت خطوط دفاعی عراق ؛ عقب انداختن عملیات احتمالی ایران در منطقه شوش و دزفول ۳ - آغاز تهاجم عراق[ویرایش]در ۱۷ بهمن ۱۳۶۰، ارتش عراق حمله گسترده خود را با آتش سنگین توپخانه، پشتیبانی هوایی و یورش زرهی آغاز کرد. این حمله ۱۳ روز ادامه یافت و نیروهای عراقی حجم وسیعی از مهمات و تجهیزات خود را در منطقه چزابه به کار گرفتند. با وجود فشار شدید دشمن، نیروهای سپاه پاسداران، بسیج و ارتش جمهوری اسلامی ایران مقاومت سنگینی از خود نشان دادند و مانع پیشروی کامل عراق شدند. ۴ - عملیات مولای متقیان[ویرایش]در پاسخ به حملات عراق، نیروهای ایرانی عملیات مولای متقیان را در ساعت ۰۳:۰۰ بامداد ۱ اسفند ۱۳۶۰ با رمز «یا علی ادرکنی» آغاز کردند. این عملیات به فرماندهی سردار حسن باقری و با مشارکت چهار گردان از نیروهای سپاه پاسداران و تیپ ۱ پیاده لشکر ۷۷ خراسان اجرا شد. حسن باقری شخصاً فرماندهی یکی از گردانها را برعهده داشت. هدف عملیات عبارت بود از: بازپسگیری خاکریزهای سقوطکرده در تنگه چزابه ؛ آزادسازی تپههای رملی نبعه ؛ دور کردن نیروهای عراقی از منطقه ؛ تثبیت خطوط دفاعی ایران؛ نیروهای ایرانی با حمله به مواضع دشمن موفق شدند بخشهایی از مناطق اشغالشده را بازپس بگیرند و پیشروی عراق را متوقف کنند. ۵ - منطقه عملیات[ویرایش]منطقه عملیاتی چزابه در محور شوش ـ بستان و در جنوب غربی ایران قرار داشت. این منطقه به دلیل نزدیکی به جادههای ارتباطی و امکان نفوذ به عمق خطوط دفاعی ایران، از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار بود. تنگه چزابه و تپههای رملی نبعه از مهمترین نقاط درگیری میان دو طرف محسوب میشدند. ۶ - نیروهای درگیر[ویرایش]۶.۱ - نیروهای ایرانیسپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیروهای بسیج مردمی تیپ ۱ پیاده لشکر ۷۷ خراسان یگانهایی از ارتش جمهوری اسلامی ایران چهار گردان رزمی تحت فرماندهی حسن باقری ۶.۲ - نیروهای عراقیدو لشکر تقویتشده ارتش عراق ۱۰ تیپ مستقل چند تیپ جیشالشعبی تیپ ۳۳ نیروی مخصوص عراق یگانهای زرهی و توپخانه ارتش عراق ۷ - روند نبرد[ویرایش]ارتش عراق در روزهای نخست موفق شد برخی مواضع از جمله خاکریزها و مناطق اطراف نبعه را تصرف کند. فرمانده سپاه چهارم عراق، سرلشکر هشام صباح الفخری، به دلیل این پیشرویها از صدام حسین نشان رافدین و نشان عقاب دریافت کرد. با آغاز عملیات مولای متقیان، نیروهای ایرانی ضدحمله سنگینی را آغاز کردند و موفق شدند مواضع از دست رفته را بازپس بگیرند. بر اساس روایت فرماندهان ایرانی، تیپ ۳۳ نیروی مخصوص عراق در این نبرد تلفات بسیار سنگینی متحمل شد و یک گردان آن در شب پایانی عملیات منهدم شد. همچنین طارق فیضی، فرمانده تیپ ۲۶ زرهی عراق، در جریان درگیریها زخمی شد. فتحالله جعفری، از فرماندهان دوران جنگ، نقش حسن باقری در آزادسازی منطقه نبعه را بسیار تعیینکننده دانسته و از مدیریت وی در شرایط بحرانی تمجید کرده است. ۸ - نتایج عملیات[ویرایش]دستاوردهای ایران توقف پیشروی ارتش عراق در چزابه بازپسگیری مواضع و خاکریزهای از دست رفته آزادسازی تپههای نبعه ناکام گذاشتن تلاش عراق برای برهم زدن عملیاتهای آینده ایران وارد آوردن خسارات سنگین به ارتش عراق تثبیت خطوط دفاعی ایران در منطقه ۹ - تلفات عراق[ویرایش]درباره میزان تلفات ارتش عراق آمارهای متفاوتی ارائه شده است. منابع ایرانی اعلام کردهاند: حدود ۴۵۰۰ تا ۴۶۰۰ کشته، زخمی و اسیر ؛ دستکم ۲۰۰۰ کشته ؛ بیش از ۱۰۰ اسیر ؛ در مقابل، ارتش عراق تلفات خود را حدود ۲۰۰ نفر اعلام کرده بود. ۱۰ - پیامدها[ویرایش]اگرچه حمله عراق به چزابه نتوانست به اهداف اصلی خود دست یابد، اما موجب شد عملیات بزرگ فتحالمبین حدود یک تا یکونیم ماه به تعویق بیفتد. عملیات مولای متقیان یکی از مهمترین نبردهای پدافندی ایران در سال ۱۳۶۰ محسوب میشود و نقش مهمی در حفظ آمادگی نیروهای ایرانی برای اجرای عملیات فتحالمبین داشت. این عملیات همچنین جایگاه حسن باقری را به عنوان یکی از برجستهترین فرماندهان جنگ ایران و عراق تثبیت کرد. ردههای این صفحه : عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
