قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا عالیترین قرارگاه عملیاتی نظامی در ایران است، که مسئولیت طراحی، هماهنگی و نظارت عملیاتی بر نیروهای مسلح را برعهده دارد. این قرارگاه در خلال جنگ عراق علیه ایران و در سال ۱۳۶۲ تأسیس شد و بهعنوان یک نهاد بالادستی، نقش مهمی در سازماندهی و هدایت عملیاتهای گسترده نظامی در سالهای پایانی جنگ ایفا کرد. در نیروهای مسلح ایران، دو قرارگاه دیگر با نام مشابه وجود دارد:
قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا و
قرارگاه پدافند هوایی خاتمالانبیا. این دو قرارگاه در ابتدا بهعنوان بازوهای اجرایی قرارگاه خاتم تشکیل شدند و در ادامه بهعنوان قرارگاههایی مستقل به فعالیت خود ادامه دادند.
[ویرایش]
در آستانه اجرای
عملیات والفجر مقدماتی، سپاه پاسداران اقدام به تشکیل قرارگاهی با عنوان «خاتمالانبیا» کرد؛ قرارگاهی که در ادامه بهعنوان نهاد مشترک و بالادستی برای هماهنگی میان دو بخش اصلی نیروهای مسلح ایران، یعنی ارتش و سپاه، مطرح شد. این قرارگاه چند روز پیش از اجرای
عملیات خیبر در سال ۱۳۶۲ تشکیل شد. در آغاز، آیت الله
سید علی خامنهای (رئیسجمهور وقت و رئیس شورای عالی دفاع) فرماندهی و هدایت قرارگاه را برعهده داشت؛ اما در بهمن ۱۳۶۲، حدود یک ماه پیش از آغاز عملیات خیبر،
اکبر هاشمی رفسنجانی در مقام جانشین فرمانده کل نیروهای مسلح، مسئولیت قرارگاه را برعهده گرفت و در عمل، هدایت جنگ را دنبال کرد. در خلال جنگ عراق با ایران، بهویژه در فاصله سالهای ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۷، عملیاتهای گسترده نظامی تحت نظارت عالیه این قرارگاه طراحی میشد. اجرای این عملیاتها با مشارکت قرارگاههای اصلی سپاه مانند
قرارگاه کربلا،
قرارگاه نجف،
قرارگاه نوح و
قرارگاه قدس و نیز قرارگاههای فرعی مانند
قرارگاه حدید،
قرارگاه نصر،
قرارگاه فتح و
قرارگاه بدر و همچنین با همکاری یگانهای پیاده و زرهی ارتش انجام میگرفت. در سالهای پایانی جنگ، این قرارگاه فرماندهی مجموعهای گسترده از واحدهای رزمی و پشتیبانی نیروهای مسلح، از جمله سپاه، ارتش، ژاندارمری، کمیتههای انقلاب و جهاد سازندگی را برعهده داشت و قرارگاههای تابعه آن نقش «سپاههای عملیاتی» را ایفا میکردند. قرارگاه خاتم با هدف هماهنگی و کاهش اختلافات میان ارتش و سپاه شکل گرفته بود، اما بر پایه برخی روایتها، این هدف بهطور کامل محقق نشد و استمرار اختلافات در نهایت به تشکیل ستاد فرماندهی کل قوا در سال ۱۳۶۷ انجامید؛ ستادی که در سال ۱۳۷۰ به
ستاد کل نیروهای مسلح تغییر نام یافت. پیش از انتصاب سرلشکر پاسدار غلامعلی رشید به فرماندهی قرارگاه در سال ۱۳۹۵، غلامعلی رشید جانشین فرمانده کل نیروهای مسلح در این قرارگاه معرفی میشد.
