جعفر بن عقیل بن ابیطالب علیهالسلام
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
جعفر بن عقیل بن ابیطالب؛ از یاران
امام حسین علیه السلام و شهدای
بنیهاشم در
واقعه کربلا است. او فرزند عقیل، برادر
مسلم بن عقیل و داماد حضرت علی علیه السلام بود. نام وی در زیارتهای ناحیه مقدسه و رجبیه آمده است. بر اساس برخی گزارشهای تاریخی، او نخستین شهید از خاندان آلعقیل در روز عاشورا به شمار میآید.
[ویرایش]
جعفر فرزند
عقیل بن ابیطالب (پسرعموی پیامبر) است.
مادر: در منابع تاریخی درباره نام مادر او چندین گزارش وجود دارد:
امالثَّغَر: دختر عامر از قبیله بنیکلاب.
امالبنین: دختر شقر (یا ثقر) بن هضاب.
خوصاء (حوصاء): دختر عمرو بن عامر (معروف به ثغر) از بنیکلاب. در برخی منابع نسب کامل مادر وی تا نیای بزرگش «کلاب عامری» با دقت ذکر شده است.
همسر: وی شوهر
امالحسن، دختر
امام علی علیه السلام بود؛ بنابراین جعفر علاوه بر نسبت پسرعمویی، داماد امیرالمؤمنین نیز محسوب میشد.
سن: سن وی را هنگام شهادت ۲۳ یا ۲۵ سال گزارش کردهاند.
[ویرایش]
جعفر بن عقیل از ابتدای حرکت امام حسین از مدینه، در رکاب ایشان بود. او در شب عاشورا به همراه سایر اعضای خاندان عقیل، وفاداری و حمایت قاطع خود را از امام ابراز کرد. او را «جعفر الاکبر» نیز نامیدهاند تا از دیگر برادران همنامش تمایز یابد. جعفر پس از شهادت برادرزادهاش «
عبدالله بن مسلم» یا به نقلی پس از «
محمد بن عبدالله بن جعفر»، با اذن امام به میدان شتافت. او هنگام حمله به دشمن، اشعار و رجزهای حماسی میخواند که نشاندهنده هویت والای او و مظلومیت امام بود. متن رجز:
أَنَا الْغُلَامُ الْأَبْطَحِی الطَّالِبی / مِنْ مَعْشَرٍ فِی هَاشِمٍ وَ غَالِبٍ
وَ نَحْنُ حَقّاً سَادَةُ الذَّوَائِبِ / هَذَا حُسَینٌ سَیدُ الْأَطَایبِ
(مِنْ هَاشِمِ السَّادَاتِ أَهْلِ الْحَسَب)
ترجمه: «من جوان ابطحی (مکی) و از نسل طالب هستم؛ از خاندانی در میان هاشم و غالب. ما به راستی سرورانِ بزرگان هستیم و این حسین است، سرور پاکیزگان و از عترت نیکوکار، پرهیزگار و جانشین حق.» وی در نبردی شجاعانه، بنا بر روایت ابنشهرآشوب ۲ نفر و بنا بر گزارشهای دیگر (مانند الفتوح و ابناعثم) ۱۵ نفر از سپاهیان دشمن را به هلاکت رساند.
[ویرایش]
درباره نحوه شهادت و قاتلان جعفر بن عقیل، میان مورخان اختلافنظرهایی وجود دارد که به شرح زیر است:
بشر بن خوط (سوط) همدانی: بسیاری از منابع او را قاتل اصلی میدانند و ذکر شده که تیری بر گلوگاه جعفر نشاند.
عبدالله بن عزره (یا عروه) خثعمی: برخی منابع مانند طبری (به نقل از حمید بن مسلم) او را قاتلی میدانند که با پرتاب تیر، جعفر را به شهادت رساند.
تلفیق روایات: در کتاب «نفسالمهموم» آمده است که خثعمی تیری به سوی او پرتاب کرد و بشر بن سوط او را به شهادت رساند. پس از شهادت، پیکر مطهر او به خیمه شهدا منتقل شد و در پایان واقعه در کنار سایر شهدای بنیهاشم در پایین پای امام حسین دفن گردید.
[ویرایش]
نام جعفر بن عقیل در زیارتهای مشهور ذکر و بر او سلام داده شده است:
زیارت ناحیه مقدسه: «السَّلامُ عَلَی جَعفَرِ بنِ عَقیلٍ لَعَنَ اللهُ قاتِلَهُ وَ رامِیهُ بِشرَ بنِ خَوطٍ الهَمدانِی.»
زیارت رجبیه: نام وی در زمره یاران شهید امام حسین درج شده است.
[ویرایش]
در سال ۶۶ هجری قمری و در جریان
قیام مختار ثقفی، بشر بن حوط که در قتل جعفر و برادرش (
عبدالرحمن بن عقیل) نقش داشت، دستگیر شد. او که قصد فرار به شمال عراق را داشت، در کوفه به دست نیروهای مختار گرفتار شد. به دستور مختار، او را گردن زدند و جسدش را سوزاندند.
