عبدالرحمان بن عقیل بن ابیطالب علیهالسلام
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
عبدالرحمن بن عقیل بن ابیطالب، از
شهدای بنیهاشم در واقعه کربلا و داماد
امام علی علیه السلام است. وی در روز عاشورا پس از رشادتهای فراوان و به هلاکت رساندن تعدادی از سپاهیان دشمن، به دست
عثمان بن خالد جهنی و
بشر بن سوط همدانی به شهادت رسید. نام او در
زیارت ناحیه مقدسه و
زیارت رجبیه آمده است.
[ویرایش]
عبدالرحمن فرزند
عقیل بن ابیطالب و برادر
مسلم بن عقیل است. مادر او را «امولد» (کنیز) گزارش کردهاند. به دلیل قد بسیار بلند و قامت کشیدهاش، در میان عرب به «رُمح عقیلی» (نیزه خاندان عقیل) شهرت داشت. مطابق با گزارش کتاب لباب الانساب، وی در زمان شهادت در کربلا ۳۵ سال سن داشته است. عبدالرحمن بن عقیل داماد امام علی بود. وی با خدیجه (ملقب به
زینب صغری یا امهانی)، دختر امیرالمؤمنین ازدواج کرد. حاصل این پیوند را دو فرزند پسر به نامهای سعید و عقیل ذکر کردهاند؛ اگرچه در برخی منابع از دختری به نام حمیده نیز یاد شده است.
[ویرایش]
او همراه با همسر و فرزندانش، در رکاب امام حسین از مدینه به مکه و سپس به کربلا آمد. پس از شهادت اصحاب و در مرحلهای که خاندان بنیهاشم به صورت دسته جمعی یا فردی وارد میدان شدند، عبدالرحمن پس از شهادت برادرش (
جعفر بن عقیل) یا برادرزادهاش (
عبدالله بن مسلم)، با اذن امام به میدان رفت. طبق نقل ابنشهرآشوب در المناقب، وی در هنگام نبرد چنین رجز میخواند:
أَبی عَقیل فَاعْرِفُوا مَکانی / مِنْ هاشِمٍ وَ هاشِم اخْوانی
کُهُولُ صِدْقٍ سادَةُ الأقرانِ / هذا حسینٌ شامِخُ البُنیانِ
وسَیِّدُ الشّیبِ مع الشُّبانِ
ترجمه: «پدرم عقیل است، پس جایگاه مرا نسبت به هاشم بشناسید؛ بنیهاشم برادران منند. آنان پیرانی راستکردار و سرور همگنان خود هستند. این حسین است که دارای نسبی بلند و استوار و سرور پیران و جوانان است.»
[ویرایش]
عبدالرحمن در نبرد
روز عاشورا شجاعانه جنگید و بنا بر گزارشهای تاریخی ۱۷ سوار از لشکریان
عمر بن سعد را به هلاکت رساند. سرانجام دشمنان او را محاصره کردند. در مورد قاتل وی چند نقل وجود دارد:
عثمان بن خالد بن اسیر (اشیم) جهنی به همراهی
بشر بن سوط (حوط) همدانی. برخی منابع
عبدالله بن عروه خثعمی را تیرانداز و قاتل او دانستهاند. پس از شهادت، دشمنان لباسهای او را غارت کردند. پیکر او در مقبره دستهجمعی شهدای بنیهاشم در پایین پای امام حسین دفن شده است.
[ویرایش]
در سال ۶۶ هجری و در جریان
قیام مختار ثقفی، عوامل مختار، عثمان بن خالد جهنی و بشر بن سوط را در حالی که قصد فرار به سمت جزیره (یا بصره) داشتند، دستگیر کردند. به دستور مختار، آنها را گردن زدند و اجسادشان را در آتش سوزاندند.
[ویرایش]
نام عبدالرحمن بن عقیل در دو زیارتنامه معتبر ذکر شده است:
زیارت ناحیه مقدسه: «السَّلامُ عَلَی عَبدِالرَّحمَنِ بنِ عَقیلٍ لَعَنَ اللهُ قاتِلَهُ وَ رامِیهُ عُمَرَ (عثمان) بنَ خالِدِ بنِ اَسَدِ الجُهَنِی». در این زیارت، امام زمان بر او سلام فرستاده و قاتلش را لعنت نموده است.
زیارت رجبیه: نام وی در فهرست شهدای مورد خطاب در زیارت ماه رجب نیز آمده است.
